Als je de camera op automatisch zet (bij sommige goedkopere camera's heb je geen andere keuze), dan kiest de camera op basis van de hoeveelheid licht en de gebruikte film(gevoeligheid) een diafragma en een sluitertijd waarmee de film goed wordt belicht. Op zich niets mis mee. De mogelijkheid om handmatig een sluitertijd in te stellen vergroot je creatieve mogelijkheden bij het maken van een foto enorm. Je hebt nu namelijk de mogelijkheid om bij bewegende onderwerpen te kiezen of je de beweging wilt 'bevriezen' of niet.

Zo heb ik bij het maken van de foto van een reuzenrad op de kermis in Zwolle gekozen voor een relatief lange sluitertijd zodat op de foto duidelijk te zien is dat het rad ronddraait. Voor een deel werd ik tot deze keuze gedwongen in verband met de beperkte hoeveelheid licht, maar ik wilde ook een langere sluitertijd gebruiken om de beweging van het reuzenrad niet te bevriezen. Een consequentie van deze keus was wel dat ik gebruik moest maken van een statief. Bij langere sluitertijden is het niet meer mogelijk om 'gewoon' vanuit de hand te fotograferen, omdat je de camera nooit lang genoeg exact stil zult kunnen kunnen houden.

Er is een handige vuistregels om te bepalen met welke sluitertijd je zonder gebruik te maken van een statief nog goed een trillingsvrije foto kunt maken. 

Met andere woorden; bij een 50mm objectief moet de sluitertijd 1/50 seconde of sneller zijn (op de camera wordt dit 1/60 seconde) Bij een 24mm groothoekobjectief is de langzaamste sluitertijd waarmee je nog goed uit de hand foto's kunt maken 1/24 seconde (1/30 seconde op de camera) terwijl bij een 300mm tele-objectief de maximale sluitertijd waarmee je nog zonder statief kunt fotograferen van 1/300 seconde (1/350 op de camera) is.

Heb je gen statief bij je, maar je wilt toch een langzamere sluitertijd gebruiken, kijk dan of je steun kunt vinden door de camera ergens op te leggen of door ergens tegen aan te leunen. Zo heb ik de foto van het verlichte paleis van de Maharadja in Mysore (Zuid-India) gemaakt zonder statief door de camera stevig tegen een lantaarnpaal aan te drukken. Hierdoor kon ik een langere sluitertijd gebruiken.

Naast de mogelijkheid om een beweging al dan niet te 'bevriezen' is er nog een andere reden reden om voor een bepaalde sluitertijd te kiezen. Dit heeft te maken met het feit dat de keuze voor een andere sluitertijd gevolgen heeft voor het diafragma. Om een film goed te belichten is een bepaalde hoeveelheid licht nodig. Door de sluitertijd te wijzigen zou de hoeveelheid licht dat op de film valt veranderen (en de foto zou over- of onderbelicht worden) als niet gelijktijd het diafragma (de lensopening) aangepast zou worden. Bij een langere sluitertijd hoort een kleiner diafragma, terwijl bij een kortere sluitertijd juist een groter diafragma hoort. Dit heeft gevolgen voor de scherptediepte van een foto. Hier ga ik op de pagina over het diafragma nader op in.

Zowel de sluitertijden als ook de diafragmawaarden die je op camera's in kunt stellen zijn gestandaardiseerd. Iedere verdubbeling of halvering van de sluitertijd wordt een 'stop' genoemd bijvoorbeeld:

Om de foto goed te belichten zal voor elke stop waarmee de sluitertijd wordt aangepast het diafragma ook één stop aangepast moeten worden. Stel dat een foto goed belicht zou worden bij een sluitertijd van 1/1000 seconde en een diafragma van 2.8, de reeks zou er dan als volgt uit komen te zien:

Maar stel je gebruikt een 80-300mm f4 objectief en je wilt onder de hierboven geschetste omstandigheden zonder statief een foto maken. Een sluitertijd van 1/1000 seconde valt dan af omdat je niet de beschikking hebt over een diafragma van f2.8. Uitgaande van een brandpuntsafstand van 80mm en de vuistregel dat de sluitertijd minimaal de brandpuntsafstand van het objectief moet zijn, is de langzaamste sluitertijd die je in dit geval kunt kiezen 1/125 seconde. Je zult in dit geval één van de volgende combinaties moeten gebruiken:

Wat de beste keus is, is afhankelijk van de vraag of je al dan niet een beweging wilt bevriezen en de gewenste scherptediepte.

Maar wat als je behoorlijk wilt inzoomen op het onderwerp en de foto wilt maken met het objectief ingesteld op een brandpuntsafstand van 300mm. De enige combinatie die dan nog mogelijk is is:

Als je vooraf kunt weten dat je ergens foto's gaat maken waar deze laatste situatie zich regelmatig voor zal doen, kun je beter voor een snellere film kiezen. Stel dat bovenstaande schema's gebaseerd zijn op het gebruik van een 100 ISO film. Op het moment dat de deze film vervangt door eens zo snelle film (200 ISO) zal de eerste reeks er als volgt uit komen te zien:

Op het moment dat je nu gebruik maak van de kortste brandpuntsafstand van jouw objectief (80mm) zijn de volgende combinaties mogelijk:

Bij een brandpuntsafstand van 300mm heb je nu keuze uit de volgende mogelijkheden:

Zoals je ziet zijn je keuzemogelijkheden voor de sluitertijd mede afhankelijk van:

• de lichtsterkte van de gebruikte objectieven

• de keuze voor een bepaald diafragma

• de keuze voor een snellere of langzamere film

• de aanwezige hoeveelheid licht

• het al dan niet gebruiken van een statief