Gericht licht

De bron van gericht licht is meestal een kleine (felle) lichtbron aan een kant van het onderwerp (maakt niet uit welke kant). Het meest bekende voorbeeld daarvan is de zon aan een onbewolkte hemel. Nu hoor ik je denken; ja maar de zon is toch niet bepaald klein te noemen? En dat klopt. alleen door de enorm grote afstand van de zon tot de aarde is de zon toch een relatief kleine maar wel felle lichtbron. Bij gericht licht is het belangrijk dat je herkend uit welke richt het licht komt in welke invloed de richting van het licht heeft op de manier waarop een onderwerp op de foto komt. Ik zal daarom nu nader ingaan op een aantal verschillende richtingen waaruit het licht kan komen en de invloed die dat heeft op de foto.

Licht van boven
Het meest bekende voorbeeld van gericht licht dan het onderwerp van de bovenkant verlicht, is een hoogstaande zon aan een onbewolkte hemel. In deze situatie krijg je meestal geen mooie foto's. Het licht is hard en de schaduwen zijn kort en heel donker. De levert een saai beeld op door het ontbreken van diepte en visuele aantrekkingskracht.

Licht van boven is wel een geschikte lichtbron voor het fotograferen van grafische partonen op de grond.

Portretten: Als je mensen op de foto zet met licht van boven, dan wordt hun gezicht meestal niet mooi weergegeven. De ogen en de onderkant van de wangen vallen eg door zware schaduwen op het gezicht. Schaduwen die er ook voor zorgen dat rimpels onder de ogen sterk worden benadrukt

Frontaal licht
Als de lichtbron (bijv. de zon) zich achter de rug van de fotograaf bevindt is e sprake van frontaal licht. Het onderwerp wordt dan vanaf de voorkant belicht. Dit levert vaak teleurstellende foto's op. Dit komt door het ontbreken van schaduwwerking (de schaduw bevindt zich achter het onderwerp). Hierdoor krijg je een saai en vlak beeld.

Frontaal licht is wel uitermate geschikt voor een diepe kleurwaargave. Maar pas op voor reflecties op het onderwerp, want die maken de kleuren flets.

Portretten: Frontaal licht is niet echt geschikt om mensen op de foto te zetten. Zo zullen mensen hun ogen dichtknijpen omdat ze tegen het licht (bijv. de zon) inkijken. En ook bij het fotograferen van mensen met frontaal licht geldt dat door het ontbreken van schaduwen het beeld vlak wordt. De schaduwen die er wel zijn zijn daarbij vaak hard en lelijk.

Zijlicht
Zijlicht is vaak uitermate geschikt voor het maken van mooie foto's. Als het onderwerp van de zijkant wordt belicht, onstaan er door de schaduwwerking contrasten die de structuur en de kleuren van een onderwerp benadrukken. Zo kunnen (lange) schaduwen landschapsfoto's veel diepte geven. Maar let op! Het contrast is vaak groot waardoor er in de lichte en/of donkere delen details verloren kunnen gaan.

Zijlicht is ideaal voor het fotograferen van oud verweerd hout of een oud spookachtig huis.

Portretten: Bij het het maken van portretfoto's levert zijlicht meestal geen mooie foto's op, maar soms is het ook erg goed te gebruiken. Een deel van het gezicht valt in de schaduw wat vaak een weinig flatteus beeld oplevert. Maar juist doordat details in het gezicht worden benadrukt kan ook een heel mooi karakterportret onstaan.

Tegenlicht
Bij tegenlicht bevindt het de lichtbron zich (recht) achter het onderwerp. Hierdoor ontstaat een zeer groot contrast. Mogelijk zelfs groter dan de camera aan kan. Dit betekent dat je (zeker bij een felle lichtbron) keuzes moet maken. Wil je het onderwerp goed belicht hebben met een overbelichte achtergrond of kies je bewust voor een onderbelicht onderwerp en een goed belichte achtergrond. Als de achtergrond donker is, verschijnt er somseen stralende lichtkrans rondom het onderwerp. Doorzichtige onderwerpen zoals bladeren aan een boom krijgen bij tegenlicht een erg mooie glans.

Tegenlicht is zeer geschikt voor het als silhouet op de foto zetten van onderwerpen.

Portretten: De vorm van het hoofd wordt bij tegenlicht sterk opgelicht. Bij een donkere achtergrond heeft het tegenlicht een mooie stralenkrans in het haar. Gevaar bij tegenlicht is dat het gezicht onderbelicht wordt. Je kunt dit voorkomen door de belichting te meten op het gezicht of door het gebruik van een invulflits.

Strijklicht
Strijklicht is zijlicht dat (bijna) haaks op het onderwerp valt. Het 'strijkt' als het ware langs het onderwerp. Hierdoor wordt de structuur van het onderwerp extra geaccentueerd. De structuur van het onderwerp komt hierdoor heel mooi naar voren.

Licht uit meerdere richtingen

Nu je weet wat gericht licht is, is het goed om je te realiseren dat het vaak voorkomt dat het licht niet uit één, maar uit meerdere richtingen komt. Dit is bevoorbeeld het geval als je in een ruimte een foto maakt met aan verschillende kanten ramen waardoor daglicht naar binnen komt. Zolang het licht van beide kanten maar niet even sterk is (en meestal zal dat niet zo zijn) dan is dat geen enkel probleem. Het 'zwakke licht' zorgt dan voor het oplichten van schaduwen van het 'sterke licht'. Als het licht van beide kanter echter even sterk is, kunnen er lelijke dubbele schaduwen ontstaan.

Gereflecteerd daglicht
Een bijzonder situatie waarbij het licht uit meerdere richtingen komt is wanneer het daglicht wordt gereflecteerd door een glad en/of glimmend vlak.Water is een bekende veroorzaker van gereflecteerd licht, maar ook licht zand, een witte muur en sneeuw zijn bekende voorbeelden van bronnen van gereflecteerd licht.

Gereflecteerd licht kan goed gebruikt worden om harde schaduwen op te lichten. Zo was de vrouw op de foto hiernaast in Laos onder een felle zon aan het werk op een rijstveld. als bescherming tegen de zon droeg zij een grote rieten hoed. Normaal gesproken zou dit gezorgd hebben voor een zware schaduw op het gezicht. Maar doordat het licht gereflecteerd werd door het water vlak onder haar is de schaduw in haar gezicht opgehelderd.

Diffuus licht

Is het bij gericht licht duidelijk uit welke richting(en) het licht komt, bij diffuus licht komt het licht van alle kanten. En omdat het licht van alle kanten komt zijn er weinig schaduwen. Hierdoor is difuus licht 'gemakkelijk licht' bij het maken van foto's. Bij foto's van gebouwen zorgt diffuus licht zorgt diffuus licht ervoor dat alle details goed zichtbaar zijn doordat er geen harde schaduwen zijn waarin details weg zouden vallen. Nadeel van diffuus licht is dat kleuren aan intensiteit verliezen. Ook komen structuren in oppervlakken vaak niet duidelijk op de foto.

Wolken zijn een belangrijke veroorzaker van diffuus licht. Maar er zijn ook andere weeromstandigheden die voor diffuus licht kunnen zorgen zoals mist. Dit komt doordat de minuscuul kleine waterdruppels in de wolken of de mist het harde en gerichte zonlicht in alle richtingen verstrooid.

Portretten: Doordat diffuus licht van alle kanten komt zorgt diffuus licht voor mooie zachte portretten zonder lelijke harde schaduwen. Ook hoef je bij diffuus licht niet bang te zijn dat de geportretteerde zijn of haar ogen dichtknijpt.