Bronvermelding: de tekst op deze pagina is gebaseerd op het boek 'Fotograferen onderweg' geschreven door Frank Muller en door mij verder aangevuld met eigen ervaringen. |
De kwaliteit van het licht
Buiten wordt de kwaliteit van het licht voornamelijk bepaald door de zon. Maar ook de wolken, weersomstandigheden en zaken die het zonlicht tegenhouden of filteren (bijv de bladen aan een boom) zijn van invloed op de kwaliteit van het licht. Opvallend genoeg vinden we vaak de foto's die gemaakt zijn met licht dat niet de reële, neutrale kleuren weergeeft het meest fotogeniek. Het warme licht rond zonsopkomst en rond zonsondergang is absoluut het mooist. Een ondergaande zon is gemakkelijk vast te leggen. Je kunt wachten tot de bol van de zon zo dicht bij de horizon is, dat deze mee gefotografeerd wordt, of je maakt een foto zonder de zon in beeld. Als je recht tegen het felle licht in fotografeert, zal de camera vanzelf een kleine lensopening en een snelle sluitertijd kiezen. Hierdoor wordt de hele situatie onderbelicht. Dit geeft het mooie effect van donkere silhouetten voor het felle licht van de zon. Werk zowel bij zonsopkomst als ook bij zonsondergang snel. Zorg dat alles klaar staat want de verandering op het mooiste moment volgen elkaar snel op.
Als het licht afkomstig is van een kleine lichtbron (flitser, of lamp) of van een grote lichtbron op grote afstand (de zon) is het licht meestal hard en gericht. Hard licht kun je dan ook herkennen aan de diepe schaduwen en de felle vlakken. In de zomer is het licht midden overdag vaak erg hard. De zon staat hoog aan de hemel en geeft fel licht met harde schaduwen. De grote contrasten bemoeilijkt dan het maken van mooie foto's. Dat wil echter niet zeggen dat er overdag niet gefotografeerd zou kunnen worden. Integendeel, verreweg de meeste foto's worden gemaakt met de zon hoog aan de hemel. Het kan helpen om juist bij dit felle licht toch gebruik te maken van een flitser. Je kunt dan de harde schaduwen een beetje verzachten door bijvoorbeeld bij een portret een zogenaamde invulflits te gebruiken. Omdat de totaal aanwezige hoeveelheid licht midden overdag vaak groot is, bereik je met het maken van foto's in de schaduw meestal mooie effecten. Het is van belang om dan helemaal in de schaduw te werken en fel belichte partijen die net door de zon worden beschenen, buiten beeld te houden.
Zacht licht is afkomstig van een grote, diffuse lichtbron (of meerdere lichtbronnen). Het is te herkennen aan het ontbreken van duidelijke schaduwen. Zacht licht komt meestal mooier over op foto's. De kleuren zijn dan wel minder helder en briljant, maar de foto oogt prettiger dan een afbeelding met grote contrasten. Het menselijk oog heeft een groter contrastbereik dan een sensor of fotorolletje. Het zal voor de fotograaf dus niet altijd vooraf zichtbaar zijn dat schaduwen 'dichtlopen' of lichte partijen 'uitgebeten' over gaan komen op een foto of een dia (in die gevallen zijn er geen structuren meer te herkennen in de meest donkere of lichte delen van een foto).
Diffuus licht wordt veroorzaakt door verstrooiing van licht door minuscule waterdruppeltjes in de lucht, dit is bijvoorbeeld mooi te zien bij ochtendnevel. Bij het maken van foto's in de bergen kan het teleurstellend zijn om te merken dat de foto hierdoor een wat vlak en monochroom karakter krijgt. Als de hoeveelheid licht voldoende is, zou je kunnen proberen door het gebruik van een polarisatiefilter de kleuren meer verzadigd over te laten komen.
Ga naar: