Filters
Op deze site geen uitgebreid verhaal over het gebruik van verschillende soorten filters. De reden hiervoor is heel simpel. Ik gebruik zelf bijna geen filters. Zelfs een skylight-filter - dat door veel mensen standaard op een objectief wordt gemonteerd om het objectief te beschermen - gebruik ik niet. De reden hiervoor is dat ik de laatste jaren relatief veel geld geïnvesteerd heb in kwalitatief hoogwaardige objectieven. Je denkt nu misschien; als die objectieven dan zo duur zijn, dan is het toch juist aan te raden om het glasoppervlak te beschermen tegen krassen door een skylight-filter te monteren. Ik doe dat dus niet.
Ik ben namelijk van mening dat de fabrikanten van de objectieven (in mijn geval Canon en Sigma) veel moeite gedaan hebben om een goed objectief te maken. Een objectief waarbij de verschillende kleuren licht op dezelfde manier wordt gebroken (apochromatisch) en het licht dat op de zijkant van de lens valt op dezelfde manier wordt gebroken als het licht dat door het midden van de lens binnenkomt (asferisch). Kortom, een objectief waarmee een scherp beeld op het negatief wordt geprojecteerd. Naar mijn mening wordt dit effect (al is het maar voor een heel klein deel) teniet gedaan door de montage van een (goedkoop) skylight-filter.
Kijk voor meer informatie over en
voorbeelden van de negatieve effecten van het gebruik van (goedkope)
filter op http://www.vanwalree.com/optics/filterflare.html |
Wat ik wel doe om mijn (dure) objectieven te beschermen is altijd werken met een zonnekap op het objectief (zelfs al schijnt de zon niet).
Als je geen zonnekap bij een objectief hebt, |
Gebruik ik dan helemaal geen filters? Dat nu ook weer niet. Er is één soort filter waar ik met enige regelmaat gebruik van maak. Dat is het polarisatiefilter.
Polarisatiefilters
Met een polarisatiefilter kun je verschillende effecten bereiken. Zo kun je met een polarisatiefilter:
- zorgen voor diepblauwe luchten
- ongewenste reflecties wegwerken
- kleurverzadiging verhogen
Voordat je verder leest is het goed om je te realiseren dat polarisatiefilters in principe alleen in combinatie met spiegelreflexcamera's gebruikt kunnen worden omdat je bij spiegelreflexcamera's 'door het objectief' kijkt. Dit in tegenstelling tot compactcamera's met een zoeker aan de voorkant van de camera. Een polarisatiefilter moet je namelijk in de juiste stand draaien. En dat doe je niet door bijvoorbeeld te kijken naar een schaalverdeling op het filter, maar door te kijken naar het effect van het filter in het zoekerbeeld (of op je LCD-scherm). Dit is alleen mogelijk als je 'door de lens kijkt'. Gebruik je een ander type camera, lees dan gerust verder maar realiseer je wel dat jouw camera (waarschijnlijk) niet geschikt is voor een polarisatiefilter). |
Hemelsblauwe luchten
Je hebt misschien wel eens foto's
gezien waarop
de lucht diepblauw gekleurd is. Je vroeg je misschien
af hoe de fotograaf dat voor elkaar heeft gekregen. Het antwoord is simpel; de fotograaf heeft een
polarisatiefilter gebruikt.
Blauwe luchten bevatten veel gepolariseerd licht. Een polarisatiefilter kan dit licht tegen houden. Hierdoor wordt de lucht veel donkerder. Een bijkomend voordeel is dat wolken hierdoor beter uitkomen omdat de wolk witter lijkt. Het effect van een polarisatiefilter is niet in alle omstandigheden even groot, maar wordt bepaald door:
- de kleur van de lucht zonder filter (een polarisatiefilter kan een grijze lucht niet blauw maken, maar kan de al aanwezige blauwe kleur van de lucht wel versterken)
- de brandpuntsafstand van het gebruikte objectief
- de positie ten opzichte van de zon
- de tijd van de dag
Tip: Je kunt heel gemakkelijk zien wat het effect van een polarisatiefilter in bepaalde situaties is zonder dat je het filter op het objectief schroeft. Hou het filter gewoon voor je oog en draai er aan. |
Ongewenste reflecties wegwerken
Net als een Polaroid zonnebril kun je met een polarisatiefilter schitteringen wegnemen van water en straten, maar ook de glans en reflecties op andere niet-metalen oppervlakken zoals gras en bladgroen, glas, kunststof of schilderwerk.
Niet alle materialen polariseren het licht. Onbedekte metalen oppervlakken reflecteren geen gepolariseerd licht. Maak je een foto van zilveren of verschroomde onderwerpen, dan help een polarisatiefilter niet tegen ongewenste reflecties. |
Met name reflecties van glanzende oppervlakken kun je met een polarisatiefilter goed wegnemen. Glanzende oppervlakken geven reflecties van de lichtbron en polariseren het gereflecteerde licht. Door de reflectie weg te nemen zal de kleur van glanzende oppervlakken beter weergegeven worden en zullen details zichtbaar worden.
Verhogen kleurverzadiging
In een landschapsfoto komen vaak ontelbare aantallen reflecterende vlakken voor. Elk grassprietje en elk blad kan een klein reflecterend vlak zijn. Door al die lichtvlekken wordt de kleur van een bos te licht. Daarnaast kan stof in de atmosfeer leiden tot contrastvermindering in de verte. Door een polarisatiefilter te gebruiken kan een deel van de reflecties weggenomen worden waardoor de kleuren intenser worden.
Werking en gebruik
Je gebruik een polarisatie filter als volgt;
Schroef het filter voorop het objectief en kijk door de zoeker. Het eerste dat nu opvalt is dat het beeld donkerder is dan zonder filter. Dit wordt veroorzaakt door de grijze tint van het filter. door het filter te verdraaien zal het beeld veranderen. De lucht wordt lichter of donkerder, reflecties worden geheel of gedeeltelijk weggenomen en kleuren worden intenser. Wanneer de lucht het blauwst is, de reflecties minimaal en de kleuren maximaal worden weergegeven, dan is de werking van het filter maximaal. Draai je het filter nu een kwartslag, dan is de werking minimaal. Draai je een polarisatiefilter één keer volledig rond, dan zijn er twee punten waarop het filter maximaal werkt.
Tip: Je kunt een polarisatiefilter constant op de camera laten zitten, maar dan houdt het altijd (ook in de neutrale stand) een deel van het licht tegen. Je zult dan dus een groter diafragma of een langere sluitertijd moeten gebruiken. Monteer het dus alleen als je het nodig hebt. |
Werking
Polarisatiefilters 
werken
als een soort traliehek. Alleen lichtstralen die zodanig trillen dat zij precies
tussen twee tralies doorkunnen worden doorgelaten. Alle andere lichtstralen
worden tegen gehouden.
Wanneer normaal licht door een polarisatiefilter heen gaat, wordt het gepolariseerd. Na het filter trilt al het licht op dezelfde manier. Wanner een straal gepolariseerd licht op het filter valt, dan kan het er alleen doorheen wanneer de tralies van het filter in dezelfde richting staan. Verdraai je het filter, dan wordt de lichtstraal tegen gehouden.
Licht dat door niet metalen oppervlakken wordt gereflecteerd kan in een bepaalde mate gepolariseerd worden. Door het polarisatiefilter in de juiste stand te zetten, wordt dit ligt tegen gehouden. Het gevolg is dat alleen het ongepolariseerde licht wordt doorgelaten.
Bij sommige zoomobjectieven draait bij het scherpstellen het voorste deel van het objectief mee met de scherpstelring. Dit betekent dat ook het polarisatiefilter draait. Hierdoor verandert het polarisatie-effect. Stel bij het gebruik van zo'n zoomobjectief daarom altijd eerst scherp en draai daarna het polarisatiefilter in de gewenste stand. |
Ga naar: